Bước 1: Hiểu mô hình kinh doanh
Câu hỏi đầu tiên: Công ty kiếm tiền như thế nào?
- Nguồn doanh thu chính là gì?
- Khách hàng là ai? Ai trả tiền?
- Chi phí lớn nhất ở đâu?
- Chu kỳ kinh doanh có theo mùa vụ không?
Bước 2: Đánh giá lợi thế cạnh tranh (Moat)
Warren Buffett gọi đây là "hào nước bảo vệ lâu đài". Doanh nghiệp tốt cần có ít nhất một trong:
- Thương hiệu mạnh: Vinamilk, Sabeco — khách hàng sẵn sàng trả giá cao hơn
- Chi phí chuyển đổi cao: Phần mềm ngân hàng, ERP — khách hàng khó rời bỏ
- Hiệu ứng mạng lưới: Momo, các sàn thương mại điện tử — nhiều người dùng = có giá trị hơn
- Lợi thế chi phí: Hoa Phát (HPG) — quy mô lớn nên giá thành thấp hơn đối thủ
- Tài sản vô hình: Giấy phép độc quyền, bằng sáng chế
Bước 3: Phân tích tài chính 5 năm
Xem xét xu hướng, không chỉ một năm:
| Chỉ số | Tốt |
|---|---|
| Doanh thu | Tăng đều 10-20%/năm |
| Biên lợi nhuận | Ổn định hoặc mở rộng |
| ROE | ≥ 15%, ổn định |
| Dòng tiền tự do | Dương và tăng |
| Nợ/EBITDA | < 3x |
Bước 4: Đánh giá ban lãnh đạo
- Họ có skin-in-the-game không? (sở hữu cổ phiếu nhiều = lợi ích gắn liền với cổ đông)
- Lịch sử phân phối lợi nhuận: cổ tức hay tái đầu tư?
- Chất lượng truyền thông: cam kết trong ĐHCĐ có thực hiện không?
- Lịch sử M&A: mua lại có tạo giá trị hay phá hủy?
Bước 5: Định giá và biên an toàn
Phương pháp P/E tương đối: So sánh P/E hiện tại với P/E lịch sử và P/E trung bình ngành.
Phương pháp DCF đơn giản:
- Ước tính EPS năm tới
- Nhân với P/E mục tiêu hợp lý
- Giảm 20-30% làm biên an toàn (margin of safety)